Informatie Droogteproblematiek vissen en visserij

22 augustus 2003

Algemeen
Verspreid over het land zijn er meldingen van vissterfte. Er lijkt geen sprake te zijn van massale sterftes dan wel grote calamiteiten voor de meeste vissoorten. Ook in het gebied waar water met een hoger chloride gehalte wordt ingelaten, is geen sprake van extra effecten op de meeste vissoorten. Er zijn enkele gevallen van botulisme gemeld. Het droogvallen van wateren wordt soms met kunst- en vliegwerk tegengegaan, maar lijkt nog aardig te lukken.

Wel zijn er problemen voor de aal. Er zijn meerdere factoren aanwijsbaar:verhoogd chloride-gehalte (rond Rotterdam, Noordzeekanaal, Amsterdam-Rijnkanaal (tot Weesp), Waterland / Noord-Holland- Zuidroodziekte, een bacteriele infectieziekte. Eerste oorzaak: hoge watertemperatuur, tweede: verhoogd chloride-gehaltelage waterstanden, vooral op de rivieren (droogvallen van bijv. kribben als schuilplaats)waterkrachtcentrales (schade door turbines, ook in Duitse stroomgebied).Mogelijk scheepvaart: verwondingen door schroeven (schroeven in buizen/tunnels).

Omvang sterfte:
Dit verschilt per lokatie. Van enkele individuen tot tientallen per melding. Uit Duitsland en Zwitserland zijn berichten gekomen van massale aalsterfte (tienduizenden exemplaren, vooral door roodziekte; omvang sterfte vergelijkbaar met geschatte sterfte in de Waal 2de helft juli).
Dode vis is vaak slecht waarneembaar. Riviervissers geven aan dat aalsterfte ieder jaar plaats vindt, vooral door WKC’s, maar dat er meer dode vis zichtbaar is door de lage waterstanden en het rustige weer. De meeste riviervissers melden een laag percentage roodziekte (tot enkele procenten); de ziekte lijkt over het hoogtepunt door de dalende watertemperatuur.
De riviervissers hebben verder geen klachten over de aalstand, de aalvangsten en de conditie van de vis. In de beneden-rivieren wordt relatief veel jonge aal aangetroffen. Mogelijk zijn deze stroomafwaarts getrokken als gevolg van de lage waterstanden.

Prognose:
Voor de meeste binnenwateren zijn geen grote problemen te verwachten. De aalsterfte door roodziekte lijkt af te nemen; in de verzilte wateren kan de ziekte na-ijlen, naar verwachting vooral bij schieraal. De schieraaltrek is de afgelopen weken geleidelijk begonnen ( trek naar zee van volwassen, geslachtsrijpe aal). Pas met hogere afvoeren, zal de schieraaltrek intensiever worden. De aalsterfte door de WKC’s zal dan toenemen.

Conclusie (landelijk beeld):
Hoewel er lokaal meldingen zijn van vissterfte, vooral onder aal / paling, lijkt de totale omvang gering. Het percentage door roodziekte getroffen aal resp. dode aal ligt in wateren met een verhoogde chloride-concentratie, hoger dan in andere wateren (factor 2 – 5 met de nodige onzekerheden). Het merendeel van de geraadpleegde beroepsvissers, vooral de riviervissers, ervaart “niet meer problemen dan anders”. Men is niet ontevreden over de vangsten en de conditie van de aal.
Een bron van zorg is de te verwachten schieraal-sterfte door WKC’s, naast de aalsterfte die deze zomer al in het stroomgebied van de Rijn is waargenomen. De schieraaltrek is recent op gang gekomen.
Communicatie
Afgelopen week zijn door de OVB twee informatie-bulletins verspreid onder de visserij en de viswaterbeheerders. (Effecten van droogte / verzilting; Roodziekte bij aal). Ook de NVVS en de Combinatie van Beroepsvissers informeren hun achterbannen. Regelmatig is er contact met de NVVS, de Combinatie van Beroepsvissers en de directie Visserij van LNV over de stand van zaken. Op 21 augustus is een belronde gehouden onder een aantal beroepsvissers en de sportvisserij-federaties. Mede op basis van de verschafte informatie is het voorliggende bericht samengesteld.

J. Quak
Organisatie ter Verbetering van de Binnenvisserij
Postbus 433
3430 AK Nieuwegein